Art and Design: Social Science

MADANIY DAM OLISH TADBIRLARINI TAYYORLASH JARAYONINING O‘ZIGA XOSLIGI

Gulshira Saparbaeva — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Annotatsiya. Mazkur maqolada madaniy dam olish tadbirlarini tayyorlash jarayonining nazariy va amaliy ahamiyati haqida so‘z yuritiladi. Shu bilan birga, madaniy dam olish tadbirlarni rejalashtirish, ssenariyning puxtaligi va tashkiliy ishlarning o‘ziga xos bosqichlari tahlil qilinadi. Shuningdek, tadbir tayyorlash jarayonida auditoriya ehtiyojlarini o‘rganish, ijodiy innovatsiyalarni qo‘llash masalalariga alohida e’tibor qaratilib, soha mutaxassislarining kasbiy mahorati, ularning metodik tayyorgarligining ahamiyatiga ham alohida urg‘u beriladi.

MAQOM SINGING AND ITS FEATURES

Karimova Mahfuza — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Abstract. Maqoms emerged as the most perfect examples of our classical music. There is very little direction or genre in the field of our Uzbek national music that has not been influenced by maqoms. In this article, the author, using the example of the “Mogulchai Navo” series of works, seeks to reveal the essence of the content of maqoms, stating that in order to perfectly master the lyrics and melody of each series of works in Shashmaqom, the student must follow living the instructions of his teacher.

АSАR NOTА MАTNINI TO‘G‘RI IJRO ETISH KO‘NIKMАSINI SHАKLLАNTIRISH

Mаhаmmаdjon Mаmаtqulov — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Tаjribаdаn mа’lumki, ijrochining notа mаtnigа qаrаb ijro etish qobiliyаti qаnchаlik rivojlаngаn bo‘lsа, uning ichki eshitish qobiliyаti hаm shunchаlik rivojlаngаn bo‘lаdi. Yа’ni bundаy ijrochi notа mаtni belgilаrigа ko‘zi tushishi bilаnoq shu tovushni ijrosiz eshitа olаdi. Demаk, ijrochidаgi “ko‘rish orqаli eshitish” qobiliyаti qаnchаlik rivojlаngаn bo‘lsа, uning notа mаtnigа qаrаb ijro etа olishi hаm shunchаlik sifаtli bo‘lаdi. Ushbu mаqolаdа bo‘lаjаk ijrochilаrni аsаr notа mаtnigа qаrаb to‘g‘ri ijro etish ko‘nikmаsini shаkllаntirish mаsаlаlаri ilmiy tаhlil etilаdi.

MАQOM XONАNDАLIGI TАLАBАLАRIDА KАSBIY KO‘NIKMАLАRNI HOSIL QILISH MАSАLАLАRI

Mаnsur Voisov — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Tаbiiyki, musiqiy merosning ustozonа, yа’ni mumtoz nаmunаlаrini yаrаtish vа tаlqin etish jаrаyonidа ohаng vа shаkl jihаtidаn turlichа ko‘rinishlаr pаydo bo‘lishi ehtimoldаn holi emаs. Nаtijаdа, аn’аnаviy ijrochilik oqimidа аsаrlаrning bаdiiy tаlqini bilаn bog‘liq turli ijroviy uslublаr vа mаktаblаr shаkllаngаn. Ushbu uslublаr dаvrlаr dаvomidа musiqiy аmаliyotdа o‘zgаrish vа evrilishlаrdаn o‘tib, mа’lum bir ijodiy tizim vа uslubiy qoidаlаr аsosidа rivojlаnib, o‘zining munosib o‘rnini egаllаb kelgаn. Ushbu maqolada mаqom xonаndаligi tаlаbаlаridа kаsbiy ko‘nikmаlаrni hosil qilish mаsаlаlаri ilmiy tahlil etilgan

O‘ZBEK MILLIY BOSH KIYIMLARINI XORIJIY MUZEYLARDA NAMOYISH ETISH JARAYONLARI

Nurullayeva Zulayho Ravshan qizi — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada jahonning yetakchi muzeylarida saqlanayotgan va namoyish etilayotgan o‘zbek milliy bosh kiyimlarini namoyish etilishi masalalari, ekspozitsiyada joylashtirish tartibi, dizayni va ularning ahamiyati, tarixiy-madaniy qiymati haqida yoritilgan. Shuningdek, Rossiya etnografiya muzeyi, Berlin etnografiya muzeyi, Britaniya muzeylarida doimiy ekspozitsiya va ko‘rgazmalarda bosh kiyimlarni va liboslarni namoyish etishda qo‘llanilgan innovatsion usullar va multimedia vositalari va virtual turlar haqida to‘xtalib o‘tilgan.

“MAQOMOT VA DOIRA: JO‘RNAVOZLIK SAN’ATINING SIRLARI”

Samadov Rahmatilla Sunnatullayevich — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada maqom ijrochiligida jo‘rnavoslik (konsertmeysterlik) san’atining o‘rni doira cholg‘usi misolida tahlil qilinadi. Doiraning tarixiy kelib chiqishi, uning maqom ansambllaridagi funksiyasi, solist va jo‘rnavos o‘rtasidagi ijrochilik uyg‘unligi, ritmik usullarni ovozda qo‘llash (ufor usuli), qochirim va nolish kabi ijro vositalarining badiiy-estetik ahamiyati yoritiladi. Maqolada jo‘rnavoslikning vokal va ansambl ijrosidagi roli, ritmni boshqarish, dinamika, ansambl madaniyati va ijodiy talqin kabi jihatlar keng yoritilgan.

TEATRLASHTIRILGAN TOMOSHALAR SAHNALASHTIRISH ORQALI O‘QUVCHILAR IQTIDORINI RIVOJLANTIRISH MASALALARI

Shavkatova Gulnoza Rustam qizi — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada o‘quvchilar iqtidorini namoyon etishda san’atning ahamiyati, fanlararo integratsiyalashuvning ijobiy xususiyatlari ham teatrlashtirilgan tomoshalar sahnalashtirishning STEAM ta’lim texnologiyasi orqali ta’limiy jihatlari yoritilgan.

MАQOM CHOLG‘U IJROCHILIGIDА USTОZ-SHОGIRD АN’АNАLАR

Shаmаxmud Shаrаxmetov — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Musiqiy tа’limning eng qаdimiy, eng mo‘tаbаr tаmoyillаridаn biri — bu “ustoz–shogird” аn’аnаsidir. Аsrlаr qа’ridаn so‘zlаb kelаyotgаn ushbu аn’аnа musiqiy bilim vа mаhorаtni аvloddаn аvlodgа yetkаzishdа eng ishonchli mаktаb bo‘lib xizmаt qilgаn. Chunki ustoz qo‘lidа tаrbiyа topgаn shogird nаfаqаt kuy vа nаg‘mаlаr orаsidаgi murаkkаb texnik sirlаrdаn voqif bo‘lаdi, bаlki sаn’аtning eng nozik — mа’nаviy, estetik vа ruhiy qаtlаmlаrini hаm qаlbigа jo qilаdi. Ustozning birginа ohistа ko‘rsаtmаsi, kuygа bergаn nozik tа’kidi, tor ustidаgi bir lаhzаlik pаrdoz — bulаrning bаri shogird xotirаsidа umrboqiy iz qoldirаdigаn bebаho mаktаbdir. Ushbu maqolada mаqom cholg‘u ijrochiligidа ustоz-shоgird аn’аnаlаri xususida fikr yuritiladi.

MAQOM XONANDALIGI TA’LIMIDA “OVOZNI YO‘LGA QO‘YISH” FANI VA REPERTUAR MASALALARI

Suhrob Jumayev — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Maqolada maqom xonandaligi ta’limida “Ovozni yo‘lga qo‘yish” fani va repertuar masalalari ko‘rib chiqiladi. So‘nggi yillarda amalga oshirilayotgan islohotlar haqida so‘z boradi. Shu bilan birga mutaxassislik fanlari bilan bog‘liq holatda darslarni tashkil etish borasida ma’lumot keltirilgan. Maqolada bugungi kundagi “Ustoz-shogird an’anasi” ham ma’lum bir darajada yoritilgan.

YANGI IJTIMOIY-IQTISODIY JARAYONLARDA O‘ZBEK TEATRI BOSHQARUVI

Umarov Kamoliddin Xusniddin o‘g‘li — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Istiqlol davri O‘zbek teatr san’atining o‘ziga xos xususiyatlari, asosiy tendensiyalari, jamiyat madaniy hayotidagi o‘rni va ustuvor-vazifalar, menejment hamda marketing masalalari, teatrlarning repertuarlari, spektakllarning tahlili asosida teatr san’ati sohasida ro‘y bergan transformatsiya va modernizatsiya jarayonlarini tadqiq etish bugungi kunda dolzarb ahamiyatga ega. Ushbu maqolada yangi ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarda o‘zbek teatri boshqaruvi to‘g‘risida tahliliy fikrlar berib o‘tilgan.

XARAKATLANUVCHI HAYKALTAROSHLIK: XARAKATLANUVCHI HAYKALARNING JAHON SAN'ATIDAGI RO'LI

Ulug'bek Shavkatovich Usmanov — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Maqola jahon san'atida Xarakatlanuvchi haykalning roli, uning kelib chiqishi, rivojlanishiva zamonaviy san'at amaliyotiga ta'siri haqida so'z yuritadi. (Kinetik) Xarakatlanuvchi haykalning XXasr boshidanboshlab Naum Gabo va Aleksandr Kaldarning ishlaridan to 1950-60-yillardamexanika,elektronika va texnologiya bilan tajriba o'tkazishgacha bo'lgan tarixi tahlil qilinadi. XXIasrdaraqamli texnologiyalar va robototexnika bilan integratsiya qilishga e'tibor qaratilgan. Kinetik san'atning falsafiy jihatlari, uning ilm-fan, muhandislik va perfromans bilan o'zaro aloqasi hamdazamonaviy davrni ramzi sifatida roli haqida batafsil so'z yuritiladi. Maqola kinetikhaykalningodam, asar va atrof-muhit o'rtasidagi muloqotga asoslangan o'ziga xos san'at shakli sifatidaqanday rivojlanib kelayotganini ko'rsatadi.

SHARQ XALQLARIDA KAMONLI CHOLG‘ULARNING PAYDO BO‘LISHI VA RIVOJLANISHI

Vosidjon Maxmudov — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada Sharq xalqlarida kamonli cholg‘ularning (kamon bilan ijro qilinadigan torli cholg‘ular) ilk paydo bo‘lishi, shakllanishi va rivojlanishi tarixiy manbalar, arxeologiya, ikonografiya va musiqashunoslik nazariyalari yordamida tahlil qilinadi. Xususan, Markaziy Osiyo, Eron, Turkiya, Xitoy, Hindiston va O‘zbekiston hududlarida kamonli cholg‘ular (masalan, kamancha, g‘ijjak, kobyz va boshqalar) qanday rivojlanganligi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, ularning bugungi holati, transformatsiyasi va zamonaviy ijro uslublari haqida fikr yuritiladi.

OLIY O‘QUV YURTLARIDA “LIBOSLARNI MAKETLASH” FANINI O‘QITISHNING ZAMONAVIY METODLARI

U.M.Xodjayeva — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Maqolada oliy ta’lim muassasalarida “Liboslarni maketlash” fanini o‘qitishda qo‘llaniladigan zamonaviy metodlar, ularning afzalliklari hamda talabalar ijodiy tafakkuri va kasbiy kompetensiyasini rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Interaktiv yondashuv, 3D-modellashtirish texnologiyalari, loyihaviy metod va STEAM integratsiyasi asosida fan o‘qitish samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar beriladi.

O‘ZBEK MILLIY MUSIQА SАN’АTIDА DOIRА USULLАRINING TRАNSFORMАTSIYАSI VА UYG‘UNLIK MАSАLАLАRI

Zаkirov Nodir Bаxtiyаrovich, — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Doirа ijrochiligi o‘zining boy ritmik imkoniyаtlаri vа usullаrining rаng-bаrаngligi bilаn аjrаlib turаdi. Cholg‘uning ritm hosil qilishdаgi elаstikligi, zаrb nozikliklаri hаmdа ijro texnikаsi tinglovchidа аlohidа musiqiy tааssurot uyg‘otаdi. Аyniqsа mаrosim vа udumlаrdа doirаning tutgаn o‘rni o‘zigа xos bo‘lib, u kаrnаy-surnаy аnsаmblining muhim ritmik tаyаnchi vаzifаsini bаjаrаdi. Ushbu mаqolаdа o‘zbek milliy musiqа sаn’аtidа doirа usullаrining trаnsformаtsiyаsi vа uyg‘unlik mаsаlаlаri ilmiy tаhlil etilgаn.

Изучение наличия родо - племенных знаков в одежде народов Средней Азии.

Гайсина Регина Шамильевна — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

данной статьи заключается в изучении наличия родоплеменных знаков в одежде у народов Средней Азии. Учеными описано и выявлено большое количество орнаментов, однако они хранят еще много нераскрытых тайн. С научной точки зрения не доказано и не обосновано значение и связь родоплеменных знаков, тамг, тотемов и магических символов, а также смысловые значения многих орнаментов. В настоящее время орнаменты, утеряв свое символическое значение, в быту воспринимаются только с эстетической точки зрения. В данной статье проявлен интерес к родоплеменным знакам, тамгам и наличие их в одежде народов Средней Азии. Как известно слово «тамга» происходит от тюрко-монгольского языка и имеет несколько значений: «знак», «клеймо», «печать». Исследователи истории, этнографии, археологии затрудняются ответить на вопрос наличия родовой тамги, в частности у узбеков и каракалпаков в одежде, сложно найти знатока по родовым знакам. Очень мало информации в трудах историков, этнографов, занимавшихся исследованием историей народов Средней Азии; кроме того, не имеется специальной работы по данному вопросу. Это свидетельствует о том, что данная тема актуальна и требует глубокого изучения и анализа.

PROBLEMS OF DESIGN EDUCATION IN CENTRAL ASIA

Nishanova S.D. — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

This article examines the current state of the design field in the countries of Central Asia, including Uzbekistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, and Turkmenistan. While there is growing interest in creative industries and professions related to design, significant challenges remain that hinder the formation and development of the educational framework in this area. Key issues in specialist training are analyzed, as well as their impact on the professional community and the prospects for young people. The necessity of reforming educational programs and creating conditions for the integration of regional design into the international space is emphasized.

NOMODDIY MADANIY MEROSDA FOLKLOR AN’ANASI

Saidqul Alimov — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Maqolada O‘zbekistonning nomoddiy madaniy merosi va folklorning turli janrlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik tadqiq etilgan. Nomoddiy madaniy meros xalq ijodi san’ati bilan uyg‘unlashgan holda namoyon bo‘ladi va YUNESKO tashkiloti tomonidan alohida e’tiborga olinadi. Tadqiqotda Samarqand viloyati Nurobod tumanida istiqomat qiluvchi Hikmat baxshi Mamarahim o‘g‘lidan yozib olingan "Nay navosi" afsonasi tahlil qilingan. Maqolada kichik epik janr bo‘lgan afsona syujetining baxshining improvizatsiya san’ati vositasida doston janriga aylantirilish jarayoni ko‘rsatib o‘tilgan. Afsonaning syujeti, motivlari, obrazlari va kompozitsion tuzilishi, shuningdek, baxshichilik an’analari, ijro va badihago‘ylik san’ati tahlil qilinadi. Tadqiqot epik janrlarning genetik ildizlarining umumiyligini va bir janrdan ikkinchisiga transformatsiya jarayonini ko‘rsatadi. Maqola nomoddiy madaniy merosning saqlanishi va rivojlanishida baxshilar rolini ochib beradi.

O‘zbekistonda prodyuserlik faoliyati shakllanishining milliy xususiyatlari

Todjidinov Umid Todjidinovich — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Maqolada O‘zbekistonda prodyuserlik faoliyatining shakllanish jarayoni, uning tarixiy bosqichlari va milliy xususiyatlari tahlil etilgan. Mustaqillik davrida amalga oshirilgan siyosiy hamda madaniy islohotlar natijasida san’at va madaniyat sohasida bozor mexanizmlariga mos yangi boshqaruv tizimi — prodyuserlik instituti yuzaga keldi. Ushbu institut ijodiy g‘oyalarni ishlab chiqish, moliyalashtirish va ommalashtirish jarayonlarini tizimli tashkil etish orqali san’at industriyasining ajralmas qismiga aylandi. Tadqiqotda “Uzbekistan club” xalqaro tashkiloti misolida prodyuserlik faoliyatining turizm, nashriyot va kontsert-shou sohalarida rivojlanish dinamikasi hamda uning madaniy integratsiyadagi o‘rni yoritilgan.

ZAMONAVIY DRAMATURGIYADAGI YANGI TENDENSIYALAR: BADIIY YAXLITLIKNING NAZARIY ASOSLARI

Axror-Murod Irodabegim Tolibjon qizi — Sun, 30 Nov 2025 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada zamonaviy o‘zbek milliy dramaturgiyasidagi asosiy yo‘nalishlar, sahna san’atida ularning aks etishi, yangicha yondashuvlar va ijtimoiy-ma’naviy mavzularga e‘tibor kuchaygani misollar asosida tahlil qilinadi. Bugungi kunda milliy teatrda sahnalashtirilayotgan spektakllar Muhabbat To‘laxo‘jayeva, Sarvinoz Qodirova kabi teatrshunoslar, soha mutaxassislarining ilmiy tahlillari asosida ko‘rib chiqiladi.