LANGAR OTA MASJIDI ME’MORIY BEZAKLARIDA MOZAIKA SAN’ATI: BADIIY-USLUBIY VA TEXNOLOGIK XUSUSIYATLAR

Abstract

Mazkur maqolada Qashqadaryo viloyati Qamashi tumanining Katta Langar qishlog‘ida joylashgan Langar ota masjidining me’moriy bezaklari, xususan, mozaika san’atining badiiy-uslubiy va texnologik xususiyatlari tahlil qilindi. Tadqiqot tarixiy-me’moriy, qiyosiy-tipologik, formal-uslubiy va material-texnologik tahlil usullariga asoslandi. Masjidning shakllanish tarixi, ikki namozxona va umumiy ayvondan iborat me’moriy tuzilishi, yog‘och ustunlar, to‘sinli shiftlar hamda mozaik bezaklarning bino kompozitsiyasidagi o‘rni o‘rganildi. Manbalarda kichik namozxona majmuaning qadimiy qismi ekani, keyinchalik unga katta tantanavor zal va umumiy ayvon qo‘shilgani, qurilish bosqichlari mozaik lavhadagi yozuv orqali qayd etilgani ko‘rsatiladi. Tadqiqot natijalari Langar ota masjididagi mozaika bezaklari monumental me’morchilikka xos badiiy usullarning mahalliy karkasli masjid qurilishiga moslashtirilgan noyob namunasi ekanini ko‘rsatdi. Mozaikaning rang, ritm, geometrik va epigrafik tuzilishi me’moriy shaklni badiiy jihatdan yaxlitlashtirib, binoning sakral mazmunini kuchaytirgan. Maqolada mazkur bezaklarni saqlashda tarixiy materiallarning haqiqiyligini ta’minlash, fotofiksatsiya, laboratoriya diagnostikasi hamda minimal aralashuv tamoyillariga rioya etish zarurligi asoslandi.

Keywords

Langar ota masjidi, Katta Langar, Qashqadaryo me’morchiligi, mozaika, koshin, me’moriy bezak, epigrafika, restavratsiya.